Những người làm bố làm mẹ có thực sự ít hạnh phúc hơn những người không có con, như một số cuốn sách hay luận điểm được bàn tới gần đây? Các nghiên cứu mới nhất cho thấy sự thực đáng ngạc nhiên và phức tạp hơn nhiều.
Phải chăng việc làm cha mẹ đã đẩy bạn tới cuộc sống mệt mỏi và stress? Hay lũ trẻ thực sự là những điều vui vẻ và đáng yêu lớn nhất đời?
Một số nghiên cứu chỉ ra việc làm cha mẹ ảnh hưởng tiêu cực đến sự tận hưởng hạnh phúc; số khác chứng minh điều ngược lại. Tuy nhiên, một bài báo trên tờ Psychological Bulletin đã vẽ lên một bức tranh hoàn chỉnh hơn: Đôi lúc làm cha mẹ có vai trò lớn trong hạnh phúc - nhưng không phải luôn như vậy. Tác giả cho rằng câu hỏi đúng không phải là làm cha mẹ có dẫn tới hạnh phúc thực sự không mà phải là khi nào thì hạnh phúc và như thế nào thì không. Hoàn cảnh là chìa khóa.
Để đưa ra kết luận này, các nhà nghiên cứu của đại học California Riverside đã lật lại hàng chục nghiên cứu đi trước của các nền văn hóa phương Tây. Trong đó, hạnh phúc của hai đối tượng này được so sánh, đồng thời họ cũng kiểm chứng sự thay đổi về trạng thái cơ thể trong suốt thời gian chuyển đổi từ lúc chưa làm cha mẹ đến lúc trở thành cha mẹ và so sánh cảm xúc của các bậc phụ huynh khi ở với con cái so với khi họ tham gia các hoạt động thường ngày khác.
Kết quả cho thấy, dường như cảm giác hạnh phúc hay không của người làm cha mẹ phụ thuộc vào đặc trưng của cha mẹ và đứa trẻ như tính cách, tuổi tác, vị trí (địa vị xã hội, cấu trúc gia đình)...
Vậy những tính cách, đặc trưng nào của cha mẹ ảnh hưởng đến hạnh phúc của họ?
Tính cách nào của đứa trẻ ảnh hưởng đến hạnh phúc của bố mẹ chúng?
Mối quan hệ giữa hoàn cảnh gia đình có liên hệ thế nào đến hạnh phúc của bố mẹ?
Một góc nhìn mới cho những người làm bố mẹ.
Nghiên cứu chỉ ra tuổi và giới tính của bố mẹ cũng như phong cách làm bố mẹ, cách họ định hình cảm xúc với người khác sẽ ảnh hưởng đến hạnh phúc.
1. Tuổi.
Các bố mẹ ở độ tuổi trung niên hay già hơn thường có xu hướng hạnh phúc hơn những người cùng tuổi mà không có con, trong khi các bố mẹ trẻ hơn 25 tuổi thường cảm thấy ít hạnh phúc hơn. Ví dụ, các bố mẹ trung niên cho biết họ cảm thấy trưởng thành hơn, tự tin hơn và ít stress hơn các bố mẹ trẻ, trong khi những người trẻ lại cảm thấy không được nghỉ ngơi, cô độc và căng thẳng về tài chính. Bố mẹ trung niên có lợi thế về sự trưởng thành cảm xúc, sự dồi dào về nguồn lực tài chính và vật chất khác để đương đầu với khó khăn và căng thẳng khi làm bố làm mẹ.
2. Giới tính.
Người làm cha thường có trạng thái tinh thần và cơ thể tốt hơn trong khi người làm mẹ đối mặt với nhiều khó khăn hơn. Người cha thường đơn thuần là chơi đùa và thư giãn cùng con trong khi người mẹ có trách nhiệm nhiều hơn về việc nuôi dưỡng, chăm sóc đứa trẻ, điều này khiến họ đôi lúc cảm thấy bế tắc với những stress hàng ngày.
3. Phong cách làm cha mẹ
Các tác giả nhấn mạnh rằng có mối liên quan mật thiết giữa phong cách làm cha mẹ với hạnh phúc khi làm cha mẹ. Một số dẫn chứng cho thấy cha mẹ sẽ hạnh phúc hơn nếu họ áp dụng phương pháp "con cái là trung tâm", chăm sóc hết mực thậm chí hơi quá, có nghĩa là họ có động lực ép mình trở thành người bố người mẹ hoàn hảo, đặt nhu cầu của đứa trẻ lên trên nhu cầu của bản thân. Một số nghiên cứu khác lại cho rằng mẫu bố mẹ trên thường không có trạng thái tinh thần và cơ thể tốt. Theo tác giả, chăm sóc con quá mức sẽ làm trầm trọng thêm sự căng thẳng và lo lắng nhưng đôi lúc sẽ giúp bố mẹ tìm được ý nghĩa và giá trị trong việc chăm sóc con cái.
Mặc dù cần nhiều nghiên cứu hơn để lí giải sự khác biệt này, các nhà khoa học đưa ra giải thuyết rằng tuổi của đứa trẻ cũng đóng một vai trò nào đó. Chăm sóc quá mức khi đứa trẻ còn nhỏ có thể tiêu tốn nhiều công sức và sự coi chừng cẩn thận nên thường dẫn đến nhiều stress hơn, trong khi phương pháp coi trẻ là trung tâm khi trẻ đã lớn có thể đem đến nhiều "phần thưởng" hơn cho bố mẹ.
4. Cảm xúc.
Cách bố mẹ định hình sự gắn kết trong các mối quan hệ cũng có tác động đến trạng thái tốt hay không của bố mẹ. Nghiên cứu nhắc đến từ "cảm giác an toàn khi gắn kết", trong đó mối liên hệ tình cảm với người chăm sóc khi chúng ta còn nhỏ sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ và trạng thái tinh thần nói chung khi ta trưởng thành. Nếu chúng ta không thấy an toàn với người chăm sóc ta khi còn nhỏ, khả năng ta cũng không thấy an toàn trong các mối quan hệ trưởng thành. Trong trường hợp này, những người không cảm thấy an toàn trong các mối quan hệ thường nhạy cảm hơn và hay từ chối quan hệ thân mật với bạn đời trong hành trình trở thành cha mẹ. Và chính sự từ chối nhạy cảm trong hôn nhân này có thể dẫn đến sự kém hạnh phúc hơn trong cuộc sống khi có con.
Đặc điểm nào của đứa trẻ ảnh hưởng đến hạnh phúc của cha mẹ?
Hầu hết những người dành nhiều thời gian chăm sóc trẻ đều nói với bạn: Một số đứa trẻ dễ nuôi hơn những đứa khác. Và chính sự khác biệt này có mối quan hệ với hạnh phúc của cha mẹ.
1. Tính khi và các vấn đề.
Không bất ngờ khi cha mẹ thường cảm thấy không ổn khi con cái họ có tính khí thất thường, nhạy cảm và khó chịu- ví dụ, một đứa trẻ có cảm xúc thái quá hoặc hay khóc. Ngược lại, những đứa trẻ có tính khí dễ chịu như dễ thích nghi với môi trường mới sẽ giúp bố mẹ chúng ở trong tâm trạng tốt hơn nhiều.
Khi trẻ trưởng thành có những vấn đề như khuyết tật, lạm dụng thuốc, bệnh tật nghiêm trọng, bố mẹ chúng sẽ luôn thấy mệt mỏi và bị tra tấn bởi các cảm xúc tiêu cực xuất hiện trong suốt quá trình giải quyết các vấn đề của con trẻ.
2. Tuổi của trẻ.
Giai đoạn phát triển của trẻ cũng có ảnh hưởng lớn: Một số dẫn chứng cho thấy bố mẹ có con nhỏ thường ít hạnh phúc hơn bố mẹ có con lớn. Sự hài lòng và thoải mái cũng thường diễn ra nhiều hơn trong thời gian mang thai và trước đó so với quãng thời gian trẻ từ 3-5 tuổi.
Các bố mẹ có con dưới 7 tuổi được cho là dành nhiều thời gian hơn vào công việc nhà và cảm thấy ít tự do hơn những người chưa có con trong việc hoàn thành các công việc xã hội và dành được các thành tựu trong cuộc sống. Có con nhỏ đồng nghĩa với ngủ không sâu giấc, nhiều việc nhà hơn, nhiều stress hơn và ít hạnh phúc hơn. Nghiên cứu cũng cho thấy bố mẹ luôn thấy trạng thái hài lòng cực thấp cho đến khi đứa trẻ không ở nhà nữa.
Mặt khác, có những thay đổi khi đứa trẻ lớn lên, đặc biệt khi bố mẹ có mối quan hệ tích cực với trẻ. Bố mẹ sẽ cảm thấy ổn hơn khi trẻ chia sẻ trách nhiệm gia đình với mình. Tác giả viết rằng: "Nếu bố mẹ có thể vượt qua được những stress khi chăm trẻ lúc còn nhỏ, họ sẽ thấy được đền đáp khi trẻ lớn lên".
Mối quan hệ giữa điều kiện và hoàn cảnh gia đình với hạnh phúc của bố mẹ.
Hoàn cảnh gia đình - từ trạng thái hôn nhân đến sức mạnh trong mạng lưới xã hội - đều có ảnh hưởng đến cảm xúc của bố mẹ khi nuôi con.
1. Phúc lợi xã hội, việc làm và địa vị kinh tế xã hội.
Nhìn chung, các bố mẹ có nguồn lực trợ giúp xã hội tốt hơn sẽ cảm thấy việc làm bố làm mẹ dễ chịu hơn. Có việc làm tốt sẽ nâng cao sự thỏa mãn của bố mẹ bởi làm giảm áp lực tài chính khi sinh con nhưng lại làm giảm hạnh phúc bởi gia tăng áp lực cân đối thời gian và sức lực giữa gia đình và công việc. Thú vị thay, những người có điều kiện kinh tế xã hội cao hơn lại thường ít hài lòng trong cuộc sống làm bố làm mẹ bởi vì họ có các mục tiêu cá nhân cần đạt được không thể dung hòa với gánh nặng thời gian chăm sóc con.
2. Trạng thái hôn nhân và thời gian ở bên con cái.
Các bố mẹ đã kết hôn thường cảm thấy tốt hơn các bố mẹ đơn thân nhờ sự hỗ trợ tốt hơn về xã hội và kinh tế từ bạn đời.
Các bố mẹ không được chăm sóc con thường ít hạnh phúc hơn các bố mẹ được ở cạnh con thường xuyên. Đó là do mặc dù cha mẹ không phải nuôi con ít áp lực về trách nhiệm chăm sóc hơn nhưng họ lại mất đi cơ hội được trải nghiệm những giá trị và niềm vui làm bố làm mẹ như những cử chỉ yêu thương hay thường xuyên đối mặt với nỗi nhớ bọn trẻ.
3. Cấu trúc gia đình.
Cuối cùng, một số nghiên cứu cho rằng bố mẹ đẻ sẽ hạnh phúc hơn bố mẹ nuôi hoặc cha mẹ kế trong khi vài nghiên cứu khác lại có nhận định ngược lại. Cha mẹ nuôi thường cẩn trọng trong việc nuôi dưỡng trẻ hơn vì sự thiếu chắc chắn và stress khi nhận nuôi trẻ. Còn cha mẹ kế thì hạnh phúc hơn do vừa trải qua đám cưới nên họ được tiếp thêm động lực và nhiệt huyết trong cuộc sống gia đình.
Cái nhìn mới cho cha mẹ, nhưng không phải câu trả lời khái quát mọi vấn đề
Hiểu được tất cả các yếu tố trên không đơn giản chỉ ra được rõ ràng người làm cha mẹ có hạnh phúc hơn người chưa làm cha mẹ hay không. Tuy nhiên, nó giúp chúng ta xác định được làm cách nào là tốt nhất để giúp các phụ huynh điều chỉnh và hiểu rõ những thách thức và niềm vui họ có được trong quá trình chăm sóc con.
Ví dụ, các bà mẹ sẽ cảm thấy việc có con đáng được tưởng thưởng hơn rất nhiều nếu cha chúng chia sẻ bình đẳng trách nhiệm nuôi dạy trẻ, và stress gặp phải khi làm cha mẹ đơn thân sẽ được san sẻ phần nào nếu họ có được sự ủng hộ và giúp đỡ từ đại gia đình.
Cha mẹ hạnh phúc đồng nghĩa con cái có khả năng lớn hơn để trở nên hạnh phúc. Bố mẹ hạnh phúc hơn thì thường có những hành vi làm cha mẹ tích cực hơn, ảnh hưởng tích cực đến đứa trẻ về động lực sống, thành tích và các mối quan hệ với bạn bè cùng lứa.
Nó cũng giúp ta tránh khỏi suy nghĩ mặc định "Tất cả bố mẹ đều thật khổ sở" - sự thực phức tạp hơn thế nhiều. Điều quan trọng là nhìn được cả mặt tích cực và tiêu cực của việc làm bố mẹ để chọn được lối sống thích hợp cho mình và có những chuẩn bị phù hợp.
Theo GreaterGood
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét